SKARBY NATURY

Niniejsza pod strona o ptakach i innych zwierzętach ma charakter popularny. Zadaniem jej jest szerzenie wśród działkowiczów i mieszkańców miasta wiedzy o skrzydlatych współmieszkańcach, gadach, ssakach naszego ogrodu. Chciałbym, by przyczyniła się, ona do ukształtowania właściwego stosunku ludzi do żyjących u nas różnych gatunków zwierząt. Jest również dowodem na spełnienie warunków ekologicznych i swego rodzaju oazy dla gatunków objętych ścisłą ochroną na terytorium Polski. Zdjęcia które będą tu zamieszczane niech uzmysłowią ludziom którzy w przyszłości chcieli by zlikwidować nasz ogród że tereny te są również bogate przyrodniczo. Zachęcamy wszystkich działkowiczów do zakładania budek lęgowych które ułatwią byt naszym współlokatorom. Proszę również wszystkich którzy mają jakiekolwiek zdjęcia wykonane na terenie naszych ogrodów, lub zechcą uwieczniać ptaki, ssaki, płazy, owady i rośliny oraz ich siedliska o nadsyłanie ich pod adres mailowy: ogrodkosciuszki@onet.eu lub o udostępnienie materiałów do skopiowania w świetlicy, wszystkie najciekawsze zdjęcia zostaną tu zamieszczone.

Długość ciała: 14-16 cm. W wielobarwnym upierzeniu samca rzucają się w oczy dwa białe paski na skrzydłach, czerwonawy spód ciała i popielaty wierzch głowy. Samica oliwkowobrązowa, mało skontrastowana, ale również ma dwa pasy na skrzydłach. Jest jednym z najpospolitszych ptaków krajowych spotykanym niemalże we wszystkich typach zadrzewień.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

Misternie uwita czarka z mchu i traw, zamaskowane porostami w rozwidleniu gałęzi lub przy pniu

lęg

4-5 niebieskawych, czerwono nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 1-13 dni. Młode opuszczają gniazdo po 13-14 dniach

pokarm

W okresie lęgowym bezkręgowce, potem głównie nasiona i inny pokarm roślinny

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 23-25 cm. Jeden z naszych najbarwniejszych ptaków. Samiec ma całe ciało jaskrawożółte z wyjątkiem czarnych skrzydeł i ogona z żółtymi rogami. Dziób czerwony. Samica jest znacznie skromniej ubarwiona, żółtozielona z kreskowanym spodem. wilga jest jednym z nielicznych krajowych gatunków o tropikalnym pochodzeniu, który rozprzestrzenił się na większości obszaru Europy. Świadczy o tym nie tylko jej wygląd, ale także krótki, zaledwie 3-4 miesięczny pobyt w naszym kraju. Mimo swego jaskrawego ubarwienia wilgę trudno zobaczyć, gdyż najczęściej przebywa w gęstym listowiu koron drzew. Swą obecność zdradza melodyjnym gwizdem.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

Uwite misternie w kształcie czarki z włókien roślinnych i traw w rozwidleniu poziomej gałęzi drzewa liściastego

lęg

4-5 różowawych jaj z nielicznymi kropkami. Wysiadywanie: 15-18 dni. Młode wylatują z gniazda po ok. 17 dniach.

pokarm

wędrówki

ochrona

Wiewiórka pospolita, Sciurus vulgaris, gryzoń z rodziny wiewiórkowatych. Długość ciała 20–25 cm, ogona 15–20 cm, waga 230–450 g. Ubarwienie bardzo zmienne, od lisiorudego, żółtawo- lub ciemnobrunatnego do niemal czarnego; ogon bardzo puszysty; uszy zimą z długimi pędzelkami włosów; kończyny tylne dłuższe i silniejsze od przednich.

Występuje w całej Europie, oprócz Islandii i wysp śródziemnomorskich, w północnej Azji. Zamieszkuje lasy liściaste, mieszane i iglaste, parki, ogrody.

Prowadzi nadrzewny, aktywny tryb życia dniem; bardzo zręcznie wspina się i skacze; najczęściej żyje pojedynczo; gniazda buduje z chrustu w rozwidleniach gałęzi, czasami w dziuplach drzew lub w gniazdach gawronich; w okresie rui dzikie pogonie samców i samic; zapasy żywności gromadzi w dziuplach lub zakopuje w ziemi; nie zapada w sen zimowy.

Jej pokarm stanowią nasiona drzew, orzechy, jagody, grzyby, kora, pąki, pędy, ale także i owady, jaja ptasie, pisklęta.W Polsce podlega całkowitej ochronie

(Triturus vulgaris), gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych, zamieszkujący Europę, z wyjątkiem jej południowych krańców, i zachodnią Syberię po Tomsk i jezioro Bałchasz.
Głowa spłaszczona, pysk zaokrąglony. Tułów walcowaty, ogon bocznie spłaszczony. Wierzch ciała brązowy, spód pomarańczowy lub czerwony, czarno nakrapiany. W okresie godowym samce mają, falisty grzebień na grzbiecie i ogonie, na ogonie duże, szerokie wstęgi: niebieską i pomarańczową. Długość do 11 cm. Zapłodnienie wewnętrzne. Rozwój kijanek trwa 70-100 dni.W Polsce podlega ścisłej ochronie.

Przypomina wyglądem traszkę zwyczajną. Długość ciała 7 – 10 cm, masa ciała 2 – 4 g. Głowa mała i płaska, nozdrza umieszczone blisko siebie na pysku, gruczoły przyuszne słabo wykształcone. Oczy duże z okrągłymi źrenicami, lekko wypukłe, żuchwa i szczęka uzębione. Na spłaszczonym grzbiecie ciała dobrze wykształcone fałdy zawierające gruczoły. Przez środek grzbietu biegnie niski fałd skórny. Zakończony spiczasto ogon jest nieco krótszy od reszty ciała. Kończyny o delikatnej budowie, bez błon pływnych. Grzbietowa powierzchnia ciała ubarwiona na różne odcienie brązu. Występuje na nim charakterystyczne, jasno ubarwione pasmo o nieregularnym brzegu. Oprócz tego na grzbiecie i bokach ciała występują liczne i małe, ciemne plamki, tworzące marmurkowaty wzór. Strona brzuszna ciała posiada intensywny pomarańczowy kolor i jest bezplamista.W Polsce podlega ścisłej ochronie.

opis

Długość ciała: 21-23 cm. Pospolity, czarno ubarwiony ptak o lśniącym upierzeniu z żółtym dziobem. W upierzeniu spoczynkowym całe ciało upstrzone białymi plamkami. Młody ptak szarobrunatny. Jest uzdolnionym śpiewakiem, który potrafi naśladować śpiew innych gatunków ptaków. Jest wszędobylski i świetnie przystosował się do życia w mieście.

miejsca

siedlisko

Różnego typu lasy, zwłaszcza ich obrzeża, parki miejskie i wiejskie, ogrody, aleje i kępy drzew

liczebność

gniazdo

W dziupli, skrzynce lęgowej lub w szczelinie budynku. Zbudowane z luźno ułożonego materiału roślinnego, wymoszczone piórkami

lęg

3-6 jasnoniebieskich jaj. Wysiadywanie: 14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 21 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 12-14 cm. Jeden z najbarwniejszych naszych ptaków, mniejszy od wróbla. Obie płcie podobne do siebie. Na głowie skontrastowany czarno-biało-czerwony rysunek, grzbiet beżowy, skrzydła czarne z szerokim żółtym pasem przez środek, kuper biały, ogon czarny. Śpiew szczygła jest bardzo szczebiotliwy. Ptaki te najbardziej rzucają się w oczy jesienią i zimą, gdy żerują w dużych stadach na polach i ugorach.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

Dobrze ukryte często na końcach gałązek lub w gęstwinie, misternie uwite z korzonków, traw, mchu, wysłane włosiem i puchem

lęg

4-6 niebieskawych, nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 11-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 13-16 dniach.

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 32-36 cm. Ptak wielkości kawki o beżowobrązowym upierzeniu. Jej ozdobą są błękitne, prążkowane pióra na czarnych skrzydłach. W locie ma charakterystyczną sylwetkę z zaokrąglonymi skrzydłami, białym kuprem i czarnym ogonem. sójka pełni funkcję "strażnika lasu" alarmując przy byle okazji wrzaskliwych głosem. Lata pozornie nieporadnym, chwiejnym lotem z nierównomiernymi uderzeniami skrzydeł. Mimo to w latach nieurodzaju żołędzi sójki podejmują inwazyjne migracje i wówczas można spotkać przelatujące luźne stada tych ptaków.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

Przy nasadzie pnia w koronie drzewa; zbudowane z cienkich patyków, wyścielone korzonkami i trawami

lęg

5-7 niebieskozielonych, drobno nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 16-17 dni. Młode opuszczają gniazdo po 19-21 dniach

pokarm

Drobne kręgowce, owady, jaja ptaków, a także pokarm roślinny zwł aszcza żołędzie

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 18-19 cm. Skromnie ubarwiony ptak nieco większy od wróbla. Upierzenie brunatnoszare, ciemno plamkowane z wierzchu, spód białawy z kreskowaną piersią. Na głowie ma niewielki czubek. skowronek jest jednym najbardziej znanych ptaków, dzięki swej powszechności występowania oraz donośnemu śpiewowi, który rozbrzmiewa niemal nad każdym polem przez całą wiosnę.

miejsca

siedlisko

iczebność

gniazdo

lęg

3-5 szarych lub oliwkowych, gęsto nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 11-12 dni. Młode osiągają lotność po 18-20 dniach, ale opuszczają gniazdo już w połowie tego okresu

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Drobna sikora z dużą głową. Na głowie czarna czapeczka z granatowym połyskiem i krótki krawacik na gardle, skontrastowane z białymi policzkami. Grzbiet i skrzydła szare bez wyraźnych rozjaśnień. Spód brudno biały.

miejsca

siedlisko

Różnego typu lasy i zadrzewienia liściaste i mieszane, także skraje lasów graniczące z łąkami i stare parki

liczebność

gniazdo

W dziupli z wąskim otworem, zwykle nisko nad ziemią, warstwa zewnętrzna zbudowana z mchu, a czarka wyścielona wełną, włosiem, sierścią i piórami

lęg

7-9 białych, matowych, czerwono nakrapianych jaj. Wysiadywanie 14 dni. Młode opuszczają dziuplę po 18-19 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 11-12 cm. Zgrabny i ruchliwy ptak mniejszy od wróbla. Czapeczka na głowie niebieska otoczona białą obwódką, policzki białe a wokół nich biegnie ciemnoniebieski paseczek łączący się na karku. Skrzydła i ogon niebieskie, grzbiet oliwkowy, pierś i brzuch żółte. Często odzywa się dzwoniącymi trelami. modraszka przebywa u nas przez cały rok, choć w rzeczywistości część ptaków odlatuje, a inne przybywają na zimę z północy i wschodu Europy.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

W dziupli lub skrzynce lęgowej; uwite z mchu i traw i wysłane piórkami, włosiem i puchem

lęg

10-12 białych, czerwono nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 12-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 17-18 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Drobna sikora wyróżniająca się zaostrzonym, czarno plamkowanym czubkiem. Na głowie niepowtarzalny, czarno-biały rysunek. Wierzch szarobrązowy, spód białawopłowy.

Choć jest ptakiem pospolitym w borach, to jest mało znana, gdyż stale przebywa w koronach drzew iglastych, skąd dobiega jej dźwięczny trel „gjurrr”.

miejsca

siedlisko

W głębi zwartych borów sosnowych i świerkowych, także w lasach liściastych z domieszką drzew iglastych

liczebność

gniazdo

W nisko umieszczonej dziupli, często w wypróchniałym pieńku, zbudowane z mchu i traw, wyścielone gęsto splecioną sierścią i wełną, zwykle bez piór

lęg

5-6 białych, połyskujących, rdzawo nakrapianych jaj. Wysiadywanie 15-18 dni. Młode opuszczają gniazdo po ok. 3 tygodniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 13-15 cm. Największa z naszych sikor, nieco mniejsza od wróbla. Głowa czarna z białymi policzkami, przez środek żółtej piersi i brzucha przebiega czarny pas. bogatka wyróżnia się spośród innych ptaków wyjątkowo bogatym repertuarem głosów.

miejsca

siedlisko

Różnego rodzaju tereny leśne i zadrzewienia, parki, ogrody, zieleń miejska i wiejska

liczebność

gniazdo

lęg

8-12 białych, czerwono plamkowanych jaj. Wysiadywanie: 13-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 15-20 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 13-14 cm. Jeden z najpospolitszych ptaków leśnych, choć mało znany z powodu dość skrytego trybu życia. Jest nieco mniejszy i delikatniejszy od wróbla. rudzik a łatwo rozpoznać po rdzawym przodzie ciała obejmującym twarz, gardło i pierś, ograniczonym po bokach szyi popielatym pasem. Wierzch ciała brunatny, brzuch szarawy. Zwykle przebywa na ziemi biegając w nieco wyprostowanej postawie. Jest jednym z najlepszych naszych śpiewaków. Jego śpiew jest bardzo urozmaicony, potoczysty, złożony z czystych dźwięków składających się na długą piosenkę.

miejsca

siedlisko

Różnego typu lasy i zadrzewienia z bujnym podszytem i runem, stare parki i ogrody

liczebność

gniazdo

Na ziemi pod krzakiem lub korzeniami lub na skarpie, zagłębienie wysłane mchem i włóknami roślinnymi, korzonkami i włosiem

lęg

6-7 białych, rdzawo nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 13-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 12-15 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 13-14 cm. Nieco mniejsza od wróbla o krągłej sylwetce z krótkim ogonem. Ubarwienie samców zwykle czarne z wierzchu i białe od spodu, ale część samców jest szarobrunatna przypominając z wyglądu samice. Jest znacznie lepszym śpiewakiem niż muchołówka szara. Jej piosenka składa się z krótkich zwrotek złożonych z kilku powtarzanych melodyjnych tonów.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

W dziupli lub skrzynce lęgowej, zwykle kilka metrów nad ziemią; uwite luźno z liści, traw, włókien

lęg

6-7 bladoniebieskich jaj. Wysiadywanie: 14-15 dni. Młode opuszczają gniazdo po 14-16 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 13-15 cm. Krępy ptak wielkości wróbla z krótkim ogonem. Wierzch ciała popielaty, spód beżoworudawy. Przez oko przebiega czarny pasek sięgający aż do karku. Dziób mocny, dłutowaty. kowalik jest jedynym naszym ptakiem, który chodzi po pniu i gałęziach głową w dół. Sam nie wykuwa dziupli, lecz potrafi zmniejszać średnicę zbyt dużego otworu wejściowego oblepiając go gliną.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

lęg

5-8 białych jaj z nielicznymi rdzawymi plamkami. Wysiadywanie: 22-24 dni. Młode opuszczają gniazdo po 22-24 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Podobna do pokląskwy, ale ciemniej ubarwiona. Samiec w szacie godowej ma czarną głowę i brunatny wierzch ciała z zaznaczonymi jaśniejszymi smugami. U nasady skrzydeł dwie białe podłużne plamy, a na bokach szyi biały kołnierzyk. Pierś i boki brzucha rdzawoczerwone. Ogon czarny, a kuper rudawy, czarno kreskowany. Samica mniej skontrastowana, z brunatną głową.

Kląskawka zastępuje pokląskwę na bardziej suchych terenach. Stopniowo poszerza swój zasięg ku północy i wielu okolicach jest już stałym elementem otwartego krajobrazu.

miejsca

Występuje niemal w całym kraju, ale w południowej połowie kraju regularnie i dość powszechnie, podczas gdy na północy nierównomiernie i lokalnie jej brak

siedlisko

Otwarte, nasłonecznione tereny pagórkowate lub nizinne, pokryte roślinnością trawiastą i zielną, rzadkim krzewami, nieużytki, ugory, tereny przydrożne i wzdłuż nasypów kolejowych

liczebność

gniazdo

Na ziemi, ukryte w roślinności zielnej, uwite z traw, korzonków i mchu, wyścielone włosiem i sierścią

lęg

5-6 zielonkawych, rdzawo nakrapianych jaj. Wysiadywanie ok. 13 dni. Młode opuszczają gniazdo po ok. 2 tygodniach

pokarm

wędrówki

ochrona

(Erinaceus europaeus), największy ssak z rzędu owadożernych, zaliczany do rodziny jeżowatych. Długość ciała 25–30 cm, ogona 2,5 cm, ciężar ciała do 1,2 kg. Grzbiet i boki ciała pokryte kolcami o długości do 3 cm, barwy szarobrązowej. Jeż posiada silnie rozwinięty mięsień podskórny umożliwiający zwierzęciu szybkie zwinięcie się w kłębek i nastroszenie kolców. Stanowi to przystosowanie obronne tego gatunku w razie zagrożenia ze strony naturalnych wrogów - puchaczy, lisów, borsuków i tchórzy.

Jeż występuje w Europie i w Azji w strefie klimatu umiarkowanego. Zamieszkuje obrzeża lasów, tereny parkowe i ogrody. Kopie nory, wykorzystuje także jako kryjówki nory królików, a także różnego rodzaju zagłębienia i rozpadliny, w których buduje gniazdo z mchu, trawy i liści. Pożywienie stanowią owady, dżdżownice, ślimaki, drobne kręgowce, a także padlina i pokarm roślinny. Zapada w sen zimowy.

Ciąża trwa 5–6 tygodni, samica rodzi 2-10 młodych. Jeż wykazuje znaczną odporność na działanie różnego rodzaju jadów zwierzęcych. Polskę zamieszkują 2 podgatunki: jeż zachodni (Erinaceus europaeus europaeus) oraz jeż wschodni (Erinaceus europaeus romanicus), znajdujące się pod całkowitą ochroną.

opis

Długość ciała: 15-17 cm. Mocno zbudowany ptak o wydatnej piersi i dużej głowie, większy od wróbla. Dziób mocny, krótki, stożkowaty. Na głowie czarna czapeczka obejmująca twarz. U samca wierzch popielaty, spód różowoczerwony, skrzydła i ogon czarne, pasek na skrzydle i kuper białe. U samicy spód różowobrązowy. gil a znamy głównie z okresu zimowego, gdy pojawia się w stadkach na drzewach z owocami, natomiast w okresie lęgowym jest ptakiem skrytym i trudno go zobaczyć.

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

Wśród gęstych gałęzi, zwłaszcza świerka; podstawa zbudowana z suchych gałązek, czarka z korzonków i traw

lęg

4-5 niebieskawych, brązowo nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 12-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 14-16 dniach.

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 14-16 cm. Krępy ptak wielkości wróbla z grubym stożkowatym dziobem. Ubarwienie oliwkowozielone z żółtą wstawką na skrzydle i skrajami ogona. Samica bardziej brunatnooliwkowa. Dzwońce chętnie gniazdują w pobliżu osad ludzkich. Często tworzą luźne kolonie złożone z kilku par. Samce śpiewają w locie tokowym, podczas którego wolno i głęboko uderzają skrzydłami. W okresie polęgowym są towarzyskie i zbierają się w stada żerujące na nasionach chwastów.

miejsca

siedlisko

Skraje lasów, zadrzewienia śródpolne, aleje i kępy drzew wzdłuż dróg, parki

liczebność

gniazdo

Dobrze ukryte w gęstwinie gałązek drzew liściastych i iglastych, uwite z traw, korzonków i mchu wysłane sierścią i piórkami

lęg

5-6 szary, czerwono nakrapianych jaj. Wysiadywanie: 13-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po 14-16 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Długość ciała: 22-26 cm. Średniej wielkości dzięcioł o biało-czarnym ubarwieniu z czerwonym podogoniem. Samiec ma czerwoną plamę na potylicy, której pozbawiona jest samica. Młode mają czerwone czapeczki. Nasz najpospolitszy i najbardziej wszechstronny dzięcioł występujący we wszelkich drzewostanach.W okresie zimowym główny pokarm dzięcioła stanowią nasiona sosnowe. By je wydobyć rozkuwa szyszki, które wtyka w szczelinę pnia drzewa. Czyni to stale w tych samych miejscach, które nazywamy "kuźniami"

miejsca

siedlisko

liczebność

gniazdo

lęg

5-6 białych jaj. Wysiadywanie: 12-13 dni. Młode opuszczają gniazdo po 20-24 dniach

pokarm

wędrówki

ochrona

opis

Drobny ptak, wyraźnie mniejszy i delikatniejszy od wróbla. Samiec z czarną czapeczką i plamka na gardle i szarymi policzkami. Reszta głowy, szyja i pierś żółte, brzuch biały, ciemno kreskowany. Kark i grzbiet zielonkawe, ciemno kreskowane. Na czarnym skrzydle dwa żółte paski i obrzeżenia lotek. Żółte również boki nasady ogona i kuper. Samica bez rysunku na głowie i znacznie mniej żółta.

Jest ptakiem towarzyskim i w okresie pozalęgowym tworzy ruchliwe stada, które żerują na drzewach wyjadając nasiona w akrobatycznych pozach.

miejsca

Głównie Karpaty i Sudety wraz pogórzem oraz północno-wschodnia część kraju, na pozostałym obszarze w dużym rozproszeniu

siedlisko

Rozległe bory świerkowe i mieszane, koczujące stada można spotykać wszędzie, gdzie występują drzewa obfitujące w nasiona, głównie brzozy i olchy

liczebność

gniazdo

W rozwidleniu bocznych gałęzi drzewa iglastego, dobrze ukryte, zbudowane z korzonków, włókien roślinnych, mchu i traw, wyścielone sierścią i piórkami oraz zamaskowane strzępami porostów

lęg

4-5 niebieskawych brązowo nakrapianych jaj. Wysiadywanie 13 dni. Młode opuszczają gniazdo po 13-15 dniach

pokarm

wędrówki

Wędrowny. Przylot: III-V, odlot: IX-XI, w latach inwazyjnych nalotów spotykany przez cały rok

ochrona

nasiona oleiste, zwłaszcza słonecznik – zjadane przez sikory, wróble oraz łuszczaki, np. dzwońce, zięby, grubodzioby, gile,

niesolone słonina, łój lub smalec – dla sikor, dzięciołów, kowalików,

nasiona zbóż (owsa, prosa itp.) – dla trznadli,

orzechy – dla sikor, dzięciołów, kowalików,

mieszanki tłuszczowo-nasienne (np. kule z łoju oraz nasion słonecznika, lnu, prosa itp.),

owoce: jabłka, jarzębina, rodzynki – dla miękkojadów, przede wszystkim z rodziny drozdowatych, jak kos i kwiczoł,

drobne kawałki pieczywa, nie spleśniałe.